انرژی لازم جهت
فعالیت های جسمی یک انسان ناشی از سوخت و ساز مواد غذایی در بدن می باشد که مصرف مناسب این انرژی در فعالیت هایی
مانند کوه نوردی که
با
مصرف شدید انرژی همراه است می تواند اساسی ترین نقش را در یک صعود موفق ایفا نماید.
به طور کلی مصرف بهینه انرژی توسط یک کوه نورد
شامل رعایت سه فاکتور
زیر
می باشد :
1- تقسیم بندی انرژی و برنامه ریزی.
2- استفاده از مواد غذایی مناسب قبل و در حین
صعود با توجه به موادحیاتی و لازم برای بدن،ارتفاع،ذایقه فرد.*
3- استفاده از
وسایل و ابزار مناسب با توجه به وزن و حجم ابزار،کارایی
وسایل.
هنگامی که در ابتدای اجرای یک برنامه کوه
نوردی هستیم با توجه به سختی و انرژی بر بودن
مراحل صعود و شناختی که از توانایی های جسمی خود داریم می بایست انرژی بدنی خود را تقسیم نماییم به طوری که در یک
مرحله از صعود از
تمامی
انرژی موجود استفاده نکنیم.
هماهنگی حرکت با تنفس و ضربان قلب،برداشتن قدم
های کوتاه و نزدیک به
زمین،
اجتناب از حرکات سریع و نمایشی بی مورد و استراحت های به موقع و کافی در حین و بعد از
اتمام هر مرحله از صعود بسیار مهم می باشد. این استراحت ها می تواند به صورت ایستاده با شل کردن عضلات،کشیدن چند نفس
عمیق در عرض چند
ثانیه
انجام شود. می دانیم که بیشترین حوادث کوه نوردی در هنگام فرود و به دلیل تحلیل انرژی
صعود کننده رخ می دهد در نتیجه همیشه باید مقداری انرژی ذخیره جهت فرود و بازگشت به کمپ اصلی باقی گذاشت که البته
اینها امکان پذیر
نمی
باشد مگر با شناخت حدود و توانایی های روحی و جسمی خودمان.
به طور متوسط هر فرد ورزشکار به ازای هر
کیلوگرم وزن بدن مابین 22 تا 25 کالری انرژی
نیاز دارد که این مقدار در فعالیت های هوازی طولانی مانند کوه نوردی به 40 کالری هم می رسد.*
به طور کلی منبع دریافت انرژی از مواد غذایی
شامل : کربوهیدرات ها- چربی
ها- پروتئین ها می باشد.
* مهم ترین منبع
تأمین انرژی در انسان کربوهیدرات است.غلات و حبوبات سرشاراز
کربوهیدرات می باشند. ذخیره سازی کربوهیدرات در بدن قبل از اجرای برنامه کوه
نوردی با استفاده از رژیم های پر کربوهیدرات امر بسیار مهمی می باشد.*
* غذاهایی مانند سیب زمینی،برنج،شیرینی جات و
سبزی جات خشک،ماکارونی،غنی از این
ماده می باشند. مقدار درصد کربوهیدرات از کل کالری مصرفی بین 45 تا 55 درصد می باشد. بعد از فعالیت های شدید
جسمانی به دلیل تجزیه پروتئین عضلات
حتماً باید پروتئین مصرف شود و به علت دیر هضم بودن پروتئین از مصرف آن در هنگام فعالیت ورزشی باید خودداری کرد.
گوشت قرمز،غنی از پروتئین می باشد. در
یک برنامه غذایی مناسب 15 تا 25 درصد از کل کالری مصرفی را پروتئین تشکیل می دهد تا پاسخگوی نیازهای
متابولیک هنگام فعالیت بدنی باشد. البته این
مقدار با افزایش ارتفاع کاهش می یابد. از هر گرم پروتئین 4 کالری انرژی آزاد می شود و مصرف بی رویه آن باعث
ایجاد غلظت خون و اختلالاتی در سیستم حرکتی می شود.*
* به طور معمول پس از گذشت 2 ساعت از یک فعالیت
هوازی منبع تأمین انرژی بدن از
ذخایر قند و کربوهیدرات به ذخایر چربی تغییر پیدا می کند. ارزش انرژی چربی ها معادل 2 برابر قندها و پروتئین
ها می باشد و به ازای 9 کالری از هر گرم
چربی می باشد. مقدار مصرف چربی از کل کالری مصرفی 40-30 درصد می باشد. روغن زیتون یکی از بی ضررترین چربی ها
است که مصرف آن همراه سالاد در ارتفاعات
پایین توصیه می شود.*
* قند- خوردن قند در طی فعالیت های ورزشی برای
تکمیل ذخایر گلوکزی کبدی توصیه می
شود و در یک فعالیت کوه نوردی مصرف محلول
50 تا 100 گرم در یک لیتر آب به دفعات
زیاد و در طول فعالیت مفید می باشد. گلوکز از شکر معمولی و
یا سوخت وساز کربوهیدرات های مختلف در بدن تولید می شود. فروکتوز و ساکاروز از دیگر قندها در تغذیه انسان می
باشد. فروکتوز یا قند میوه در کشمش،توت
سفید و انجیرخشک به مقدار زیاد موجود است.*
* پس از اکسیژن،آب حیاتی ترین ماده برای بدن می
باشد به ازای مصرف هر کالری انرژی حداقل یک
لیتر آب نیاز است. بدن هر فرد بدون فعالیت به 5/2 لیتر
آب روزانه نیاز دارد که این مقدار در فعالیت های کوه نوردی به 6 تا 8 لیتر می رسد. آب حرارت بدن را کنترل می کند و
در تثبیت PH نقش مهمی دارد. 65 درصد
وزن یک انسان بالغ را آب تشکیل داده است و از دست دادن 10 تا 20 درصد از این مقدار کشنده است. از آ نجا که به
همراه دفع آب از بدن مقداری املاح و
نمک نیز دفع می شود مصرف املاح و نمک به همراه آب به خصوص آب حاصل از ذوب برف که عاری از املاح است لازم می
نماید. قدرت جذب آب در بدن در یک ساعت
معادل 800 میلی لیتر می باشد. اضافه کردن مقدار یک گرم نمک و یا مقداری پودر ORS در یک لیتر آب می تواند تا حدود زیادی کمبود املاح دفع شده از بدن را جبران نماید.*
ویتامین ها :
* نقش ویتامین ها
در بدن حفظ سلامتی،رشد،تولید مثل،فعالیت های گوارشی،مقاومت
در برابر بیماری ها و سلامتی اعصاب و روان می باشد. ویتامین های خانواده B در جگر،حبوبات،پوسته غلات،سبزیجات،مخمرها. ویتامین A در شیر،تخم مرغ،کره،روغن
ماهی و ویتامین C در گوجه فرنگی،فلفل سبز،توت فرنگی و سبزیجات،میوه
ها و ویتامین E در روغن های گیاهی موجود می باشند.*
* هر کوه نورد می تواند با توجه به ذائقه شخصی
یک برنامه غذایی مناسب تهیه
نموده و قبل از اجرای برنامه و در حین اجرا از آن استفاده نماید استفاده از موادی مانند ادویه جات و ترشیجات و
تنقلات در حین اجرای برنامه های کوه
نوردی جهت تنوع برنامه غذایی مفید می باشد.
با کمی استقبال از ماجراجویی
و تحمل شرایط دشوار که جزیی از کوه نوردی به شمار می رود می توان بسیاری از وسایل و ابزار غیر ضروری را از لیست
تجهیزات کنار گذاشته و از احساس
هماهنگی با طبیعت لذت بی مانندی برد.*
* احتمالاً خیلی از ما نمی توانیم یک دیوار چند
ده متری را بدون استفاده از طناب و
هارنس و وسایل فنی مناسب صعود کنیم ولی با کمی احتیاط و برنامه ریزی می توانیم حتی یک ارتفاع بالای 4000 متر را در
تابستان بدون استفاده از چادرهای
یک پوش و دوپوش و با شب مانی در فضای آزاد صعود کنیم و به جای استفاده از کیسه خواب های سنگین پَر می توان
از یک کیسه سبک استفاده کرد و در مقابل
با یک کت پَر سبک کارآرایی آن را بالا برد. هدفی که از اجرای یک برنامه دنبال می شود همچنین شرایط حاکم بر
صعود مانند آب،هوا،قدرت بدنی و استقامت
افراد و طول مدت صعود و نوع صعود می تواند در انتخاب ابزار مهم باشد.*
* در یک برنامه زمستانی در ارتفاع که احتمالاً با
برف کوبی سنگین همراه است وزن کوله
پشتی شما که ناشی از وزن وسایل می باشد بسیار حیاتی است در این گونه برنامه ها نمی توان از وسایلی مانند:
پوشاک پَر،کفش های دو یا سه
پوش،پوشاک اضافه،کرامپون و کلنگ چشم پوشی کرد
ولی در مقابل به جای استفاده از وسایل
غیر ضروری مانند ماهی تابه های استیل، قابلمه،لیوان و بطری های شیشه ای می توانیم از یک لیوان فلزی دسته دار
بزرگ جهت نوشیدن،خوردن و حتی پخت و پز
و آب کردن برف بهره برد.*
* جنس وسایل ساخته شده مخصوصاً وسایل فنی عامل
مهم دیگری در وزن ابزار می باشد.
وسایل فنی اغلب از فلزات ساخته می شوند. فلزاتی از قبیل کروم،آلومینیوم
و تیتانیوم که دارای مقاومت مناسب و وزن کمتری نسبت به آهن و فولاد هستند استفاده از ابزاری که آلیاژی از
این فلزات هستند وزن کمتری در کوله
پشتی ایجاد می کند. در صعودهای فنی که از طناب و هارنس استفاده می شود می توان با توجه به نوع صعود هارنس و طناب
مناسب را انتخاب کرد. امروزه هارنس
هایی با وزن تقریبی 300 گرم نیز به بازار عرضه شده است. اگر می خواهیم از طناب جهت صعود کرده ای روی یخچال
استفاده کنیم طنابی با قطر 9 میلی متر
می تواند وزنی معادل 26 گرم در هر متر طول سبک تر باشد یعنی 1300 گرم در 50 متر استفاده از طناب های جفت و نیم
طناب ها می تواند علاوه بر مقاومت
بالاتر و شکست کمتر در مسیر های فنی به هنگام حمل طناب را بین نفرات تقسیم نمود.*
* کارایی وسایل: برای استفاده از ابزاری که از
طراحی و فرم نامناسبی برخوردارند انرژی
بیشتری نیاز است. کوله پشتی،کرامپون،کلنگ،تبریخ،باتوم حتی پوشاک
عینک و کفش هایی که استفاده می شود در صورت طراحی نامناسب در طول یک برنامه می تواند به شکل نامحسوسی انرژی فوق
العاده ای از ما تلف کند.
هنگامی
که قصد خرید یک وسیله را دارید علاوه بر تحقیق راجع به آن حتی المقدور قبل از خرید سعی کنید در فروشگاه آن
را چک کنید و دقت نمایید که وسیله
مورد نظر مطابق با وضعیت جسمی شما باشد.*
* با رعایت موارد ذکر شده ما می توانیم با مصرف
صحیح و بهینه انرژی بدن تا حدود
زیادی درصد موفقیت و سلامت خود را در برنامه های مختلف کوه نوردی افزایش دهیم.*
از:قایا
و
GARINMOUNT