تعداد چشمه ها و مقدار آب آنها گاهی اوقات بستگی به چگونگی ساختار سنگ‌های کوهستان نیز دارد، برای مثال کوهستانی که از نوع سنگ‌های آهکی باشد، بالطبع آب راه خود را بهتر باز نموده و از مناطق مختلفی می‌جوشد و بیرون می‌آید ولی در مناطقی با سنگ‌های سخت تر و مقاوم تر، این کار کمتر اتفاق می‌افتد.

به هر تقدیر با وجود کم آبی، تغییر فصل و نوع سنگ‌های کوهستان همانگونه که اشاره شد بندرت کوهستانی پیدا می‌کنید که در هر زمان و هر فصل از سال در آن آب پیدا نشود لذا خیلی زودتر و راحت تر از سایر مناطق خشک به آب دسترسی پیدا خواهید کرد، این امر فقط نیازمند مقداری تلاش و هوش شما می‌باشد.

بنابراین در این مبحث چند روش از چگونگی یافتن آب در کوه به منظور افزایش سطح آگاهی شما عزیزان ارایه می‌گردد امیدوارم که مفید واقع شود :

الف- در کوهستان هنگام بارش باران به علت ساختار طبیعی منطقه، آبها به طرف دره سرازیر می‌شوند و به دلیل شیب کوهپایه ها جریان همیشه به طرف پایین بوده و در ته دره جمع می‌شوند مقداری از این آبها در زمین نفوذ کرده و بقیه آب به جریان خود ادامه می‌دهد آبی که در زمین نفوذ می‌کند در طبقات زیرین زمین ذخیره می‌شود در چنین دره‌هایی بیشتر ناحیه‌های آن اشباع شده است و کافی است اقدام به کندن چاله ای به عمق حدود 120 سانتی متر نمایید تا به راحتی به آب‌های ذخیره شده در زمین دسترسی پیدا کنید.

ب- آبی که از شیب‌های تند به جریان خود ادامه می‌دهد نمی‌تواند به زمین نفوذ کند و از طریق تبخیر نیز از بین نمی‌رود در نتیجه به طرف عمیق ترین نقطه دره سرازیر می‌شود و در آنجا معمولاً به صورت گودال‌هایی پر از آب تا مدت ها باقی می‌ماند علت تداوم این گودال ها ادامه جریان آب است که معمولاً و جود دارد هر چند بعضی اوقات کم یا زیاد می‌شود این محل اغلب یکی از منابع دسترسی به آب در کوهستان می‌باشد.

پ-بعضی از صخره ها و سنگ‌های بزرگ کوهستانی به علت داشتن رسوبات آهکی و در اثر فرسایش سالیان متوالی حالت گود مانندی به خود گرفته اند، یعنی اطراف سنگ که محکم و خارا بوده باقی مانده و وسط سنگ که رسوبات آهکی بوده به تدریج طی سالیان زیاد فرسایش یافته و به شکل یک دیگ بزرگ در آمده که اصطلاحاً در طبیعت به آن دیگ غول می‌گویند. این دیگ ها محل بسیار خوبی جهت جمع آوری آب باران است و معمولاً در آنها آب پیدا می‌شود.

ث- با حفر نمودن چاله یا گودالی در مجاورت دامنه ها می‌توان آبهای فروکش شده و به حال ذخیره را که به صورت مخزن یا چشمه ای در آمده است بیرون کشید. برای این منظور مناطق سبز دامنه ها را انتخاب کنید و در سبز ترین نقطه آن گودالی حفر نموده و منتظر تراوش آب از آن نقطه باشید.

ج- سنگ‌های آتشفشانی به علت داشتن شکافهای مختلف و متعدد، منابع بسیار خوبی جهت جوشیدن و تراوش آب از محل‌های ذخیره شده زمین از لابلای این شکاف ها است به همین سبب اگر در کوهستانی هستید که دارای سنگهای آذرین است باید در طول دیواره ها و دره‌هایی که از این نوع سنگها تشکیل شده است دنبال آب بگردید.

چ- در هر جای کوهستان که به طبقات سنگهای دارای خلل و فرج برخوردید، مطمئن باشید همانجا یا آب وجود دارد ویا به راحتی می‌توانید با حفر نمودن چاله، آب پیدا کنید.

ح- در مناطقی که دارای خاکهای سست و نرم می‌باشد آب به مراتب بیشتر است و آسانتر از قسمت‌های سنگلاخی می‌توان آب یافت، برای دستیابی به آبهای زیرزمینی در چنین مناطقی، کف نزدیکترین دره یا دامنه کوه را حفر نمایید زیرا در این مناطق بیش از هر جای دیگر منابع آب زیرزمینی به سطح زمین نزدیک تر است.

خ- داخل دره ها در قسمت فوقانی مصب رودخانه ها، حتی اگر خشک هم باشد با کمی‌جستجو می‌توان چشمه‌های آب پیدا نمود و اگر چشمه پیدا نکردید سبزترین و مرطوب ترین نقطه آن محل را حفر نمایید تا به آب دسترسی پیدا کنید.

بطور کلی هر گاه برای بدست آوردن آب تصمیم به حفر زمین کردید بهتر است ابتدا در جستجوی علایم حاکی از وجود آب در آن محل و یا نقطه مورد نظر باشید برای مثال کف دره ای را که در انتهای سراشیبی تند باشد و یا نقطه سرسبزی را که دارای دامنه ای مرطوب و یا در مجاورت چشمه ای بوده است حفر نمایید همچنین در رودهای جلگه ای آب به سطح زمین نزدیکتر است و در نتیجه در چنین مناطقی با اندکی حفر و گود کردن زمین می‌توان به منبع خوبی از آب دسترسی پیدا نمود.

د - اگر در فصل سرما و زمستان در کوهساران مجبور به اقامت اضطراری شدید مساله آب بدون هیچ مشکلی برای شما حل شده است زیرا در چنین فصلی حتی دامنه‌های کوهستان پر از برف است البته در همین فصل هم اگر در نزدیکی محل فرود شما آب چشمه و یا دیگر منابع آبی پیدا شود خیلی بهتر از آب برف و یخ ذوب شده است، ولی در صورت عدم دسترسی به دیگر منابع آبی، باید آب مورد نیاز خود را از طریق ذوب کردن برف و یخ تهیه نمایید.

شایان ذکر است آبی که از یخ ذوب شده بدست می‌آید نسبت به برف ذوب شده دارای حجم بیشتری است زیرا از پنج فوت مکعب برف فقط یک فوت مکعب آب بدست می‌آید، در حالیکه از همان حجم یخ حدود دو فوت مکعب آب مورد بهره برداری قرار می‌گیرد ولی از لحاظ سرعت ذوب شدن برف سریع تر آب می‌شود ( هر فوت مکعب برابر است با 317/28 سانتی متر مکعب است )

البته گاهی ممکن است آبهای بدست آمده از یخ و برف آلوده باشد پس بهتر است بعد از ذوب، آنها را جوشانده و بعد بیاشامید. در نظر داشته باشید که حتی المقدور از یخهای کهنه به رنگ آبی استفاده کنید نه از یخهای تازه که به رنگ خاکستری هستند.

در مواقع اضطراری خوردن مقدار کمی‌برف جهت رفع تشنگی اشکالی ندارد به شرط آنکه از لایه‌های زیرین و عمیق برف برداشته شود. خوردن برف موجب ترک خوردگی لبها می‌شود پس بهتر است به منظور جلوگیری از ترک خوردگی و بریدگی لبها برف را در دهان گذاشته و بمکید تا رفع عطش شود و از خوردن زیاد آن پرهیز نمایید.

در صورتی که در نظر دارید از برف جهت تهیه آب استفاده نمایید و در حال حاضر وسیله ای برای ذوب آن ندارید می‌توانید مقداری برف در ظرف پلاستیکی خود بریزید و درب آن را محکم بسته و بین دو لایه لباس خود بگذارید تا با دمای غیر مستقیم آب بدن آب شود.