الیاف کتان
الیاف طبیعی منشاء حیوانی ، گیاهی و معدنی دارد . در این نوشتار با الیاف کتان اشاره خواهیم کرد و اطلاعاتی هر چند اندک در این خصوص در اختیار دوستان خواهیم گذاشت ، هدف در اینجا وارد شدن به مباحث تئوریک نیست و فقط جنبه اطلاعات عمومی آن مطرح می گردد . امیدوارم مورد استفاده دوستان واقع شود .
الیاف گیاهی
الیاف گیاهی شامل مهمترین الیاف نساجی یعنی پنبه و تعداد دیگری از الیاف مانند کتان، کنف و چتایی. این دسته از الیاف بر حسب این که از کدام قسمت گیاه تهیه می شوند باز خود به دستههای فرعی تقسیم می گردند که عبارتند از:
- الیاف دانه ای مانند پنبه
- الیاف برگی مانند سیسال و مانیلا
- الیاف ساقه ای مانند کتان، چتایی و کنف
- الیاف میوه ای مانند نارگیل
الیاف کتان (flax)
الیاف کتان جز دسته الیاف
ساقه ای است به غیر از این الیاف الیاف دیگر هم جز این دسته قرار می گیرد مثل کنف
,چتایی , رامی (علف چینی) و یکی از کاربرد خوب این الیاف در ایزولاسیون صوتی است
مخصوصا کتان
(flax) که به صورت ترکیب باالیاف
دیگر یا در فرم کامپوزیتی می تواند جهت این مصرف کارایی داشته باشد ..
الیاف کتان
الیاف کتان از ساقه گیاهی
به نام فلاکس استخراج می شوند.کشت این گیاه به طور سالانه انجام میشود.و حداکثر
رشد طولی ان در حدود 120 سانتی متر و قطر ساقه ان 8/1 تا 16/1 اینچ است .قسمت
بالای ساقه دارای شاخه های متعددی است و در روی این شاخه ها ٬ گل هایی به رنگ های
سفید ٬ قرمز ٬ بنفش٬ لاجوردی٬ و ابی دیده می شود. کیفیت الیاف بستگی به مرغوبیت
زمین و شرایط جوی دارد .این گیاه در هوای نسبتا
سرد و رطوبت دار و وجود نسبتا باران بهتر به عمل می اید. تخم گیاه معمولا در ماه
های اردیبهشت و خرداد کاشته می شود و مدت رشد ان سه ماه است.
پروش عمده کتان در کشور
های فرانسه ٬ بلژیک ٬ هلند٬ ایرلند٬ شوروی و زلاند است.
ساختمان شیمیایی الیاف کتان نظیر پنبه سلولزی است ٬ ولی با توجه به شباهت زیاد در ساختمان مولکولی این دو لیف٬ کتان از 3 جهت با پنبه متفاوت است:
1.ساختمان داخلی
دیاگرام اشعه ایکس نشان
می دهد که ارایش مولکولی در ساختمان داخلی الیاف به مراتب ٬ بیشتر از پلبه است و افزایش کریستالینیتی در ساختمان داخلی باعث شده
است که خصوصیات فیزیکی ان با پلبه متفاوت باشد .
2.الیاف کتان
دارای مواد غیر سلولزی
بیشتری نسبت به پنبه است . ناخالصی های موجود در کتان عبارت اند از همی سلولز ٬
چربی و مواد رنگی و غیره
3. ساختمان مورفولوژی
ساختمان داخلی سا قه
دارای قسمت های زیر است :
-اپیدرمیس این قسمت شامل
سلول هایی است که دیواره های ضخیمی ایجاد کرده است و قسمت خارجی ان را کیو تیکل
تشکیل داده است .
-کورتکس این قسمت شامل یک
یا دو لایه است که تقریبا به صورت مدور دارای مواد صمغی (پکتین) و پیگمنت های
رنگین است.
الیاف کتان قسمتی است که
در صنعت نساجی مورد استفاده قرار می گیرد . در این قسمت الایف ه صورت دسته هایی به
موازات محور طولی ساقه گیاه و به وسیله ماده چسبنده پکتین در قسمت های مختلف ساقه
قرار گرفته اند . تعداد دسته های الیاف در هر ساقه 15 تا 40 است و تعداد الیاف در
هر دسته بین 12 -40 تار لیف است. بنابراین تعداد کل تار های لیف در هر ساقه حدود
1000 است و این تعداد ممکن است در برخی از گیاهان متفاوت باشد.
ساختمان و خصوصیات الیاف
الیاف کتان بعد از عملیات
جداسازی دارای طول متفاوت هستند و ممکن است بین چندین سانتی متر "تو" تا
حدود 90 سانتی متر لاین باشند.الیاف مناسب معمولا بین 40 الی
60 سانتی متر هستند .رنگ الیاف بستگی به نوع عملیات رتینگ دارد .الیاف معمولا در اثر شبنم
٬یا باران به رنگ خاکستری در می ایند. الیاف کتان معمولا نرم و شفاف هستند و هرچه
ناخالصی های ان ها نظیر "چربی" گرفته شود ٬ شفافیت ان بیشتر خواهد بود
.بهترین نوع الیاف کتان معمولا در بلژیک ٬ شمال فرانسه و ایرلند می روید و تهیه می شود.
مقطع طولی الیاف کتان در
زیر میکروسکوپ ممکن است به صورت استوانه صاف٬ یا مارپیچی ٬ دیده می شود ولی شکل
روبان یا نوار طبیعی که در پنبه دیده می شود ٬در کتان دیده
نمی شود .اندازه قطر الیاف در همه جا یکسان نیست و در بعضی نقاط متورم به نظر می
اید.
در مرکز الیاف کانالی
وجود دارد (لومن ) که در سراسر طول لیف قرار
گرفته است .مقطع مرکزی ان در زیر میکروسکوپ چند برابر دیده می شود ٬ ولی اگر الیاف
به حد کافی رشد نکرده باشد ٬ به صورت بیضی شکال هستند و دیوار های سلول ان نازکتر
است.کانالی که در مرکز ایف وجود دارد معمولا در الیاف رشد نکرده فراخ ترا ست.
مدیر وبسایت : پرویز ستوده شایق