نشاط کوهستان

خشکه داران :

خشکه داران از سال 1354 به عنوان اثر طبیعی ملی شناخته شد ه ، منطقه ای جنگلی و جلگه ای واقع در استان مازندران است با دامنه ارتفاعی 22- از سطح دریاهای آزاد و متوسط دمای 16 درجه سانتی گراد و میزان بارندگی سالیانه 1100 میلی متر منطقه را دارای اقلیم خیلی مرطوب معتدل کرده است . بخش هایی از این منطقه حالت تالابی دارد . خشکه داران از مناطق مهم لانه سازی و جوجه آوری بسیاری از پرندگان نیز به شمار می آید .

پوشش جنگلی منطقه از گونه های توسکای قشلاقی ، سفید پلت ، انجیلی ، شمشاد ، انار وحشی ، ازگیل ، آلوچه و تمشک تشکیل شده است .

ازگونه های جانوری مهم منطقه می توان گراز ، گرگ ، شغال ، روباه ،

حوامیل شب ، قرقاول ، بوتیمار کوچک و انواع پرندگان شکاری را نام برد .

علم کوه :

این منطقه در 20 کیلومتری جنوب غربی شهر کلاردشت در استان مازندران قرار دارد . در سال 1381 به عنوان اثر ملی طبیعی شناخته شد . دارای دامنه ارتفاعی 3950 تا 4850 متر و بارندگی سالیانه 800 میلی متر و دمای هوای متوسط 4- درجه در تابستان است . منطقه دارای اقلیم خیلی مرطوب و سرد بوده .

از گونه های گیاهی مهم منطقه می توان کلاه میرحسنی ، چوبک و گون را نام برد .

گونه های مهم جانوری منطقه عبارتند از : بز و پازن ، خرس قهوه ای ، پلنگ ، روباه معمولی ، کبک دری ، انواع پرندگان شکاری ، افعی البرزی و افعی قفقازی و ماهی قزل آلای خال قرمز هستند .

این منطقه با قله های بسیار زیبا و سر به فلک کشیده و وجود یخچال طبیعی بسیار زیبایی ، در نوع خود منحصر به فرد است .

سوسن سفید :

این منطقه کوچک که رویشگاه منحصر به فرد گیاه سوسن سفید است در سال 1355 به عنوان اثر طبیعی شناخته شد . این اثر طبیعی در ناحیه ی داماش در استان گیلان از توابع رودبار است .

این اثر زیبا یک ذخیره گاه ژنتیکی گیاه کمیاب سوسن سفید یا سوسن چلچراغ محسوب می شود . دامنه ارتفاعی 1750 تا 2000 متر و دمای متوسط 10 درجه سانتی گراد و میزان بارندگی 450 میلی متر منطقه را دارای اقلیم نیمه مرطوب معتدل کرده است .

آقطی ، گزنه ، بنفشه ، سرخس ، گل قاصدک ، شبدر وحشی و سرخ و لیک از جمله گونه های گیاهی منطقه به شمار می روند .

لاله واژگون  :

این منطقه که رویشگاه اصلی گونه ی گیاهی لاله ی واژگون است ، در سال 1375 به عنوان اثر طبیعی ملی شناخته شد . این ناحیه ی کوهستانی و تپه ماهوری با دامنه ارتفاعی 2540 تا 3240 متر ، در نزدیکی رودخانه ی کارون و شهر فارس و استان چهار محال و بختیاری واقع شده است .

لاله ی واژگون گیاهی چند ساله با گل های بسیار زیبا از خانواده سوسن است . این منطقه تابستان های خشک معتدل و زمستان های بسیار سرد است .

مهم ترین گونه همراه لاله واژگون ، گیاه دارویی کرفس کوهی است .

بز و پازن و پلنگ از مهم ترین گونه های جانوری منطقه به شمار می آیند .

غار سهولان  :

این منطقه که شامل غار آبی است سال 1379 به عنوان اثر طبیعی و ملی شناخته شد . غار در ارتفاع 1765 متری بر دامنه کوه سهولان در 30 کیلومتری جنوب شرقی شهرستان مهاباد و در استان آذربایجان غربی قرار دارد . این غار دارای یک حوضچه ی بزرگ و دالان های متصل به هم با آبی زلال و عمق متوسط 11 متر ، عرض 2 متر و طول 250 متر است .

وجود اسقالاکتیت های  آهکی جلوه ی خاصی به غار بخشیده است . به دلیل نبود نور در غار هیچ نوع گیاهی نیز وجود ندارد ، کبوتر چاهی و خفاش گونه های اصلی جانوری غار محسوب می شوند .

شکوه و عظمت غار و سرسبزی دره ی سهولان واقعا به یاد ماندنی است .

غار قوری قلعه  :

این غار بسیار زیبا که یکی از غارهای آبی بزرگ آسیا به شمار می رود در سال 1380 به عنوان اثر طبیعی ملی شناخته شد . این اثر ملی در ارتفاع 1650 متری بر دامنه ی کوه شاهو در 25 کیلومتری جنوب شرقی شهر پاوه در استان

کرمانشاه قرار دارد . طول غار بیش از 3140 متر و دمای آب حدود 10 درجه سانتی گراد است . وجود استالاگمیت ها و استالاکتیت ها در غار ، زیبایی خاصی به آن بخشیده است . آب غار جاری ، قلیایی و مقدار آن تابع بارش در منطقه است .

خفاش گوش موشی شاخص ترین گونه جانوری غار محسوب می شود . وسعت و شکوه غار و همچنین دره ی سرسبز قوری قلعه دوستداران طبیعت را به منطقه جلب می کند .

غار یخکان   :

غار یخکان در سال 1381 به عنوان اثر طبیعی ملی شناخته شد . این اثر در ارتفاع 2200 متری بر دامنه جنوبی کوه ماسوله داغ در جنوب استان اردبیل قرار دارد . غار آهکی یخکان از یک دهانه ورودی کوچک تالار اصلی به ابعاد 36*15 متر و ارتفاع 17 متر و تالارهای فرعی و فضاهای ناشناخته تشکیل شده است . یک حوضچه ی بسیار کوچک که آب سرد آن از تقطیر هوای مرطوب غار تأمین می شود .

در بخش هایی از غار ، بلورهای یخ به صورت قندیل و لایه ای نازک بر سطح دیواره ها و سقف آن تشکیل می شود . هوای سرد و مرطوب غار موجب شده که هیچ نوع خفاشی نتواند در آن زندگی کند .

سرو هرزویل   :

سرو کهن سال هرزویل ، در سال 1366 به عنوان اثر طبیعی ملی شناخته شد . این سرو دارای ویژگی هایی که ناصرخسرو در سفرنامه خود از این درخت یاد کرده سن آن بیش از 2000 سال برآورد می شود ، این تک درخت در ارتفاع 600 متری از سطح دریا و در دامنه کوهی در روستای هرزویل شهر منجیل در استان گیلان قرار دارد . دمای هوای 18 درجه سانتی گراد و 300 میلی متر بارندگی منطقهرادارای اقلیم نیمه خشک و معتدل کرده است . شکوه و عظمت این درخت و باورهای مذهبی جامعه ، زمینه را رای بازدید مردم از این اثر فراهم نموده است .

سرو ابرکوه   :

سرو کهن سال ابرکوه با سنی بیش از 4000 سال در سال 1382 به عنوان اثر طبیعی شناخته شد . این تک درخت در کنار قنات قدیمی در شهر ابرکوه در استان یزد قرار دارد . ارتفاع و قطر یقه این درخت به ترتیب 25 متر و 3.6 متر است . ارتفاع منطقه 1500 متر و اقلیم آن گرم خشک است .

عظمت و زیبایی شگفت انگیز این درخت ، بازدید کنندگان زیادی را به خود جلب می کند .

سرو سیرچ   :

این اثر که در برگیرنده دو سرو کهن سال است ، در سال 1382 به عنوان اثر طبیعی ملی شناخته شد. این دو سرو متصل به هم و دارای ارتفاعی برابر 27 و 22 متر و قطر یقه ای 4.7 و 3.3 متر هستند و عمر آنها 1000 سال برآورد می شود . این اثر در روستای کوهستانی سیرچ در 44 کیلومتری جنوب غربی شهر شهداد در استان کرمان قرار دارد . متوسط بارندگی 230 میلی متر و دمای 13 درجه سانتی گراد است . این اثر از جمله ذخایر ژنتیکی گیاهی محسوب می شود و بازدید کنندگان زیادی را به خود جلب کرده است .

قله تفتان   :

این منطقه واقع در استان سیستان و بلوچستان ، در سال 1381 به عنوان اثر طبیعی ملی شناخته شد و تحت حفاظت قرار گرفت . این اثر شامل رشته کوه به طول 12 کیلومتر و قله های متعدد است ، دامنه ارتفاعی 3700 تا 4110 متر از سطح دریاست . تفتان که کوه چهل تن نیز نامیده می شود ، دارای سه دهانه آتشفشانی نیمه فعال است . بخار و گازهای گوگردی به طور مداوم از دهانه آن ها خارج و صدای انفجار نیز شنیده می شود .

در محل حفره های آتشفشانی صفحه های گوگردی زرد رنگ به فراوانی دیده می شود . چند چشمه گوگردی نیز در دامنه ها وجود دارد . گوگردی بودن

منطقه مانع از پیدایش شرایط زیستی گیاهی و جانوری شده است .

چشمه گل فشان پیرگل   :

این منطقه در سال 1381 به عنوان اثر طبیعی ملی شناخته شد . این اثر در ارتفاع 1600 متر از سطح دریا و در 80 کیلومتری جنوب غربی شهرستان خاش در استان سیستان و بلوچستان قرار دارد . دمای متوسط منطقه 20 درجه سانتی گراد و میزان بارندگی 127 میلی متر است .

چشمه گل فشان از دهانه های مخروطی شکل تشکیل شده و یک پدیده کمیاب ژئومورفولوژیکی به شمار می آید . در اثر فشار گاز و آب ماگمایی که از اعماق زمین به بالا صعود می کند ، گل سردی به خارج می ریزد . فوران گل با تشکیل حباب هایی به شکل های مختلف و همراه با سر و صداست . با انباشته شدن تدریجی این گٍل ها عارضه های گنبدی و مخروطی شکلی به رنگ خاکستری به وجود آمده است ، فعالیت چشمه ی گل فشان در فصل های مختلف سال متغیر است و گاهی نیز قطع می شود . این نشانه بارزی از فعالیت تکتونیکی جوان و وجود گازهای آتشفشانی و ماگمایی در منطقه است . 

قله دماوند   :

قله دماوند و محیط اطراف آن در سال 1381 به عنوان اثر طبیعی ملی

شناخته شد . این قله با ارتفاع 5611 متر ( برآورد ارتفاع جدید ) از سطح دریا مرتفع ترین نقطه ی ایران است . در 90 کیلومتری شمال شرق تهران قرار دارد . تشکیل مخروط کامل دماوند به جریان های آتشفشانی دوران چهارم زمین شناسی نسبت داده شده است .این مخروط از گدازه هایی با رنگ های مختلف تشکیل شده است . در دهانه ی آتشفشان خاموش آن گوگرد فراوانی وجود دارد . از جمله گیاهان منطقه می توان به بو مادران ، پیرگیاه دماوندی ، اسپرس کوهی و گون اشاره کرد . در فرهنگ ایرانی ، دماوند مظهر پایداری و استواری است . پوشش گیاهی و عظمت این قله و ویژگی های زمین شناسی منطقه پژوهشگران و کوهنوردان را از سراسر جهان به این منطقه فرا می خواند . 

قله سبلان   :

سبلان واقع در استان اردبیل ، در سال 1381 به عنوان اثر طبیعی ملی شناخته شد . این اثر با قله ی آتشفشانی خاموش و دامنه ی ارتفاعی 3540 تا 4844 متر قرار دارد . سبلان دومین قله مرتفع ایران محسوب می شود . این قله به لحاظ باورهای مذهبی و فرهنگی از ارزش زیادی نزد مردم برخوردار است . دریاچه ی بسیار زیبایی که در کنار دهانه ی آتشفشان اصلی تشکیل شده است از پدیده های کمیاب طبیعی به شمار می آید . این دریاچه با مساحتی حدود 1.2 هکتار دارای آبی زلال که در بیشتر ماه های سال یخ زده است . تنها

جانور آبزی این دریاچه یک سخت پوست از خانواده کروستاسه است . در اطراف آن نیز جلبک سبز آبی مشاهده می شود . از دیگر جاذبه های گردش گری منطقه می توان به یخچال و آبشارهای زیبا ، سنگ مقدس ، سنگ عقاب و دره ی زیبای شیروان اشاره کرد . اثر طبیعی و ملی سبلان به علت ارتفاع زیاد دارای آب و هوای بسیار مطلوب بوده و مورد توجه کوهنوردان قرار دارد . 

دهلران  :

این منطقه در نزدیکی شهرستان دهلران در استان ایلام قرار دارد . به دلایل ویژگی های زمین شناسی و داشتن پدیده های طبیعی کمیاب ، مانند غار خفاش ، چشمه آب گرم و چشمه قیر در سال 1355 به عنوان اثر طبیعی ملی شناخته شد . این اثر طبیعی و ملی با دامنه ی ارتفاعی 260 تا 1120 متر و متوسط بارندگی 350 میلی متر و دمای 24 درجه سانتی گراد از اقلیم نیمه خشک گرم برخوردار است . پوشش های گیاهی نواحی رویشی ایرانی ، تورانی و صحارا و سندی در منطقه مشاهده می شوند .

پوشش گیاهی منطقه : کار ، کهور ، بادام ، بلوط ایرانی ، گز ، خارشتر ، اسفناج کوهی .

گونه های جانوری : گونه جانوری از جمله خفاش های دم موشی ، نعل اسبی و بال سفید ، گرگ ، شغال ، خارپشت ایرانی ، عقاب ، شاهین ، کبک ، سوسمار

خاردم ایرانی در این ناحیه زندگی می کنند . 

گنبد های نمکی خرسین  :

این منطقه در 75 کیلومتری شمال بندرعباس در استان هرمزگان قرار دارد . در سال 1382 به عنوان اثر ملی شناخته شد .ارتفاع متوسط 1300 متر و دمای 25 درجه سانتی گراد با میزان بارندگی 225 میلی متر منطقه را دارای اقلیم خشک و گرم کرده است . این منطقه شامل قدیمی ترین سازندهای تبخیریبه نسبت ضخیم است که به صورت گنبدهای نمکی دارای فرسایش انحلالی ، نمایان شده است . آبشارها و قندیل های نمکی تشکیل شدهدر منطقه ، به علت همراهی با کانی های مختلف به رنگ های متنوع دیده می شود . در اطراف گنبدها ، واحدهای سنگ شناسی زیرین منطقه از طریق نفوذ گنبد نمکی بالا آورده شده و شرایط ژیوشیمی خاک مناسبی ایجاد شده است .

این نکته عامل تشکیل پوشش گیاهی غنی بر روی این سنگ ها محسوب می شود . گونه های گیاهی مهم منطقه عبارتند از : بنه ، کهور ، انجیر ، زیتون ، بادام کوهی ، درمنه ، آویشن ، پونه و مور خوش

از گونه های جانوری منطقه : بز ، پازن ، جبیر ، خرگوش ، روباه ، گربه وحشی ، گرگ ، سمور ، بزمجه ، سوسمار و انواع مارها می توان نام برد .