هندوکُش رشته‌کوهی در افغانستان است. این رشته‌کوه به دنباله رشته کوههای هیمالیا از نواحی پامیر داخل افغانستان می‌باشد که از جنوب بدخشان گذشته در دره بامیان که آغاز کوه دیگری است بنام کوه بابا، ختم می‌گردد.

ارتفاع قله این کوه در افغانستان ۶۶۵۰ متر بوده که بنام تیراج معروف است و از سطح اب دریا ۸۳۰۰ متر ارتفاع دارد . نواحی مرتفع این کوه تقریباً همیشه پوشیده از برف است و دره‌های بیشمار در دامنه این کوه به وجود آمده که معروف‌ترین آنها از این قرار است :

دره واخان، شغنان، منجان، جرم، درایم، کشم، ارسج، فرخار، دره اشکمش، خوست، فرنگ، سمندان اندراب، حنجاب، دو آب و سر اب در شمال

و از طرف جنوب دره پنج، دره نور، دره کرم، دره پشال، باندول، اشپی، اسکین، پنجدره نجراب، دره هزاره، بازارک، پاران ده، شتل ، سالنگ، اشاوه، شکاری، کپچاق، چهارده بامیان، سیغان، کهمرد.

طول هندوکش در حدود ۶۰۰ کیلو متر است که به دو قسمت شرقی و عربی تقسیم می‌شود، هندوکش غربی نسبت به هندوکش شرقی کوچک‌تر است و دره معروف پنجشیر در دامنه جنوب شرقی آن موقعیت دارد.

 

 رشته قوسی شکل هندوکش ازشمال شهر اسدآباد درایالت پغمان افغانستان و برروی مرز مشترک آن با پاکستان آغاز و تا نزدیکی خاک چین امتداد می یابد. این رشته، خط حائلی بین دورشته کوه پامیر درشمال و کاراکروم درجنوب می باشد.
    سراسر جناح های شمالی هندوکش درداخل خاک افغانستان و یال های جنوبی آن درداخل پاکستان قرار دارند. اگرچه غالب ارتفاعات مهم هندوکش را می باید داخل پاکستان به حساب آورد ولی تعدادی از این قلل نیز به افغانستان تعلق دارند یا حداقل جناحی از آنها را می توان از افغانستان صعود نمود. هندوکش و پامیر سرچشمه اصلی رودخانه آمودریا (جیحون) است و این رود از قله 7706 متری تیریچ میر یا تیراش میر در داخل خاک پاکستان آغاز می گردد.

خط الراس اصلی در جناح شمالی تیریچ میر با عبور از قله 6632 متری گوم به قلل گل لست زوم به ارتفاع 6665 متر و 6611 متر رسیده، سپس از طرف شمال افت کوتاهی داشته و مجددا در قله 6507 متری گزیسستان بر ارتفاع آن به طرز قابل توجهی اضافه می شود.

   آنگاه به قله شاخص 4792 متری نوشاق  بر روی مرز دو کشور پاکستان و افغانستان می رسد. جناح شمالی این قلل در داخل خاک افغانستان تشکیل قله مستقل کیشمی خان (6745 متر ) را می دهد ودر ادامه خط الراس اصلی به قله 7086 متری شاکوال ملحق می گردد.

    گردنه کوتقاز (5468 متر) شاکوال را از ارتفاعات دیگر دور ساخته است. پس از گردنه مرتفع ، به واسطه قله لانگتا برفی (6827 متر) بر روی مرز و سپس قله لنگهار (7061 متر) کمی به داخل خاک پاکستان – و مجددا بر روی نوار مرزی به سمت شرق به قله مرتفع ارگنت  (7016 متر) ارتفاع افزایش می یابد. ادامه این خط الراس به سمت شرق در ابتدا به قله 6995 متری ارگنت شمالی و بالاخره به قله آکهیر تستاق به ارتفاع 7015 متر منتهی گردد.

    هندوکش در اینجا امتدادی وسیع می یابد و شاخه های مختلفی از آن به داخل خاک پاکستان جدا می شود که با تشکیل ارتفاعات بونی زوم و سرقرار در چیترال پاکستان می گسترند. ولی از سمت شرق ادامه خط الراس اصلی پس از قله بدون نام 5681 متری به کوه فارزمند (6185 متر) و متعاقبا به قلل لونکوه هاوار (6902 متر) و لونکوه شرقی و در امتداد شرقی به گردنه عموشاه (5500 متر ) رسیده مجددا ارتفاع  می گیرد و پس از یک قله بدون نام 6030 متری دیگر و مجموعه قلل دیگری به نام های رهوروم ( 6535 متر) ودر شمال آن قله پنجه در ارتفاع 6328 متری به طور کامل به خاک افغانستان وارد می شود.

    این مجموعه قلل از سمت شرق در پی گردنه 5243 متری پورنشین به جناح شمالی کاراکروم متصل می گردد. به دلیل قرار گرفتن بر روی نوار مرزی کشور افغانستان و مشکلات مرزی کشورهای هند و پاکستان و از دیگر سو دور بودن منطقه از هیمالیا ، این رشته کوه ها کمترین صعود ها را به خود دیده است. به عکس قللی چون تیریچ میر، سر قرار، استورونال، بونی زوم، آوی زوم، برم گول زوم، که با یخچال های مرتفع و دیواره های صخره ای روبه رو هستند. ارتفاعات ارگنت و کوه کوتقاز و لونکوهاوار از جمله قللی هستند که دارای صعود های نسبتا ساده تر و قابل دسترس می باشند.

آیا در کوه هندوکش هندوها را می کشند ... این مطلب را ببینید جواب سوال اینجاست

منبع:ویکی پدیا