هنگام فعاليت بدنی و فعاليت کوهنوردی آيا دهان شما خشک شده است و آيا رنگ ادرار شما زرد يا حتی نارنجی شده است؟ در اين حالت شما يکی از موارد کاهش آب لازم بدن را احساس يا مشاهده می کنيد و آنرا در اصطلاح پزشکی دی هيدراسيون يا دی هايدرشن گويند. يعنی خشک شدن بدن و از دست دادن آب لازم بدن و کم شدن آب از مقدار مشخص.

اثر دي هيدراسيون يا اثر کاهش آب بدن بسيار کند ولی موذيانه انجام می شود و تقريباً تا مرحلة اثر بحرانی, شخص کمتر مواجه با اين اثر می شود و در مرحلة نهايي ضربة اصلی خود را وارد می کند و در واقع تا زمانی که بدن آب لازم و متناسب خود را از دست بدهد و نتواند مقدار لازم آب مورد احتياج را تأمين کند اثر دی هيدراسيون مشاهده نمی شود. در اين صورت برای پيشگيری از ابتلا به اين عارضه آيا قبل از اين که عازم کوهستان شويد بدن شما آب لازم را تأمين کرده است؟ يا آنکه در اثر فعاليت های گوناگون و تعريق بيش از حد و فعالِيت های ورزشی گوناگون قبلاً سبب کاهش مقدار آب لازم بدن خود شده ايد؟

بدن انسان در شرايط فعاليت های متداول و متعارف به دو و نيم ليتر آب احتياج دارد زيرا معادل همين مقدار از طريق تعرق و تبخير از دست می دهد. ولی اگر فعاليت ها شديد شود و تنفس های سنگين انجام گيرد و يا در اثر حمل کوله پشتی و کولة سنگين و طناب و لوازم کوهنوردی, مقدار آب مورد احتياج اضافه می شود. وقتی تمرينات سنگين انجام می شود مقدار معتنابهی آب به وسيله تنفس و از طريق شش ها از دست می رود و يا به عبارت بهتر تبخير می شود. اين عمل منحصر به فصل تابستان گرما نيست بلکه در زمستان نيز انجام می شود. نوشيدن يک جرعه آب از چشمه کوهستانی فقط لب های خشک را مرطوب نمی کند بلکه کمک می کند که آب از دست رفته بدن به تدريج تأمين شود. اغلب کوهنوردان در کوله های خود قمقمه يا بطری های آب همراه دارند امّا بايد توجه داشت استفاده از آب قمقمه به تدريج انجام گيرد نه آنکه دفعتاً و پس از چندين ساعت کوهپيمايي تمامی يا نصف آب قمقمه بلعيده شود. متأسفانه قمقمه ها و بطری های کوهنوردی اغلب در انتهای کوله پشتی و يا در ميان وسايل ديگر جاسازی می شود و به علت عدم دسترسی سريع به آن نمی توان مطابق نياز و مرتب از آن استفاده نمود. حتی گاهی کوهنورد استفاده از آنرا فراموش می کند و اغلب مشاهده شده است که هنگام بازگشت يا حتی برگشت به خانه قمقمه دارای مقدار قابل توجهی آب است. يادآوری می شود هر کوهنورد هنگام فعاليت در طی روز به 5/2 تا 3 ليتر آب احتياج دارد يعنی تقريباً دو برابر آب قمقمه ای که صبح همراه خود از منزل برداشته است.

امروزه اغلب کوهنوردان از نوع جديد قمقمه های پلاستيکی استفاده می کنند که شکل انعطاف پذير آن می تواند در هر قسمت از کوله پشتی جاسازی نمود ضمناً دارای شلنگ باريکی است که سر آن از کوله خارج شده و به يکی از تسمه ها متصل می شود و کوهنورد هنگام راه پيمايي می تواند به وسيله شلنگ خارج شده از کوله مرتباً آب مورد احتياج کم کم بنوشد و بدين ترتيب هنگام حرکت, آب مورد نياز به تدريج تأمين می شود. يادآوری می شود آب را نبايد دفعتاً و در مقدار زيادی نوشيد. بعضی از کارخانه ها و سازندگان کوله پشتی به اين مسئله توجه کرده و محل مناسبی برای قمقمه های پلاستيکی در نظر گرفته و شلنگ آن را نيز بر روی تسمه تعبيه کرده اند که اين تمهيدات سبب افزايش قيمت کوله شده است ولی می توان در هر کوله ای اين نوع قمقمه را جاسازی نمود و شلنگ را نيز بر حسب کاربرد از کوله خارج نمود و به يکی از تسمه های حمل کوله متصل نمود.

بايد به ياد داشت که کيسه يا قمقمه پلاستيکی نبايد مزه آب را عوض کند و يا در اثر آب سرد يا هوای بسيار سرد انعطاف خود را از دست بدهد. خلاصه دقت شود تا ضريب شکنندگی آن بالا نباشد, زود ترک نخورد و زود سوراخ نشود. بايد توجه کرد که در داخل اين قمقمه ها که منظور تأمين آب مصرفی بدن استفاده می شود نبايد آب ميوه ريخت مگر آنکه بخواهيد از آب ميوه برای تنوع استفاده کنيد در هر صورت آب ميوه نمی توان آب مورد نياز بدن را تأمين کند.

 

منبع:

فصلنامه کوه/ سال هشتم/ شماره بيست و نهم/ مهندس وارطان زاکاريان